Beeld bovenaan dit artikel: AI-gegenereerde illustratie, geen foto van een bestaande situatie.
Op de mountainbike rijd ik gemiddeld 22 km/u, op de gravelbike 31. Toch kosten de mountainbikeritten me meer. Vergelijk ik ritten van drie kwartier tot anderhalf uur, dan scoren ze op Strava gemiddeld 73 punten Relative Effort per uur, tegen 60 op de gravelbike. De langzaamste ritten zijn de zwaarste.
Dat klinkt tegenstrijdig, maar het is een van de nuttigste dingen die je uit je eigen data kunt halen: snelheid zegt bijna niets over hoe hard je hebt gewerkt.
Wat Relative Effort meet
Relative Effort is de maat die Strava gebruikt voor de belasting van een training. Het getal is gebaseerd op je hartslag: hoe lang je in elke hartslagzone zat, waarbij tijd in de hogere zones zwaarder telt. Omdat de zones zijn afgeleid van je eigen maximale hartslag, is het getal vergelijkbaar tussen jouw ritten onderling, ook als het ene rondje snel en het andere langzaam ging. Mijn hartslag komt buiten van een borstband die aan mijn Wahoo Bolt gekoppeld is.
De cijfers
Alle buitenritten van juli 2025 tot eind oktober 2026 met een hartslagmeting:
| Gravelbike | Mountainbike | |
|---|---|---|
| Ritten | 40 | 30 |
| Mediaan snelheid | 30,6 km/u | 22,1 km/u |
| Mediaan rijtijd | 63 min | 90 min |
| Relative Effort per rit | 65 | 114 |
| Relative Effort per uur | 50 | 69 |
Omdat mijn mountainbikeritten ook langer duren, is de eerlijkste vergelijking die bij ongeveer dezelfde rijtijd. Bij ritten van 45 tot 90 minuten:
| Gravelbike | Mountainbike | |
|---|---|---|
| Ritten | 29 | 15 |
| Mediaan snelheid | 30,9 km/u | 22,4 km/u |
| Relative Effort per uur | 60 | 73 |
Bij een vergelijkbare rijtijd is de mountainbikerit ruim een vijfde zwaarder, terwijl ik er 8,5 km/u langzamer reed.

Waarom de mountainbike zwaarder is
- Ondergrond. Los zand, wortels en bladeren kosten veel meer energie per kilometer dan een vlak gravelpad of fietspad. Je levert vermogen, alleen gaat er weinig van naar snelheid.
- Optrekken. Op een smal pad rem je voor elke bocht en trek je daarna weer op. Die korte pieken jagen je hartslag omhoog, ook als het gemiddelde tempo laag ligt.
- Hoogtemeters. Op de mountainbike klim ik per 100 kilometer ruim twee keer zoveel als op de gravelbike: 329 tegen 154 meter. Korte, steile stukjes zitten er steeds tussen.
- Je hele lichaam werkt mee. Sturen, balanceren en de fiets onder je laten bewegen kost spierwerk in armen, romp en benen dat op een glad pad niet nodig is.
Snelheid is geen maat voor training
Het omgekeerde zie je ook. Mijn langste gravelritten zijn per uur de lichtste van allemaal. De Gooische 200 van begin oktober, 198 kilometer in zeven uur rijtijd, kwam uit op 129 punten. Dat is 18 per uur, een kwart van een gemiddelde mountainbikerit. Op zo’n afstand rijd je vanzelf rustig, omdat je anders de finish niet haalt.
Wie zijn trainingen alleen beoordeelt op gemiddelde snelheid, trekt dus de verkeerde conclusies. Een rit van 22 km/u door het bos kan een stevige training zijn, en een rit van 31 km/u over een vlak gravelpad een rustige duurrit. Ook tussen gravelritten onderling zegt snelheid weinig: wind, ondergrond en het aantal kruisingen maken meer uit dan je vorm.

Waar je dan wel naar kijkt
- Hartslag of vermogen. Hartslag in zones is buiten de makkelijkste maat. Vermogen is beter, maar alleen als je een echte vermogensmeter hebt; buiten schat Strava het anders uit snelheid en gewicht. Hoe je je zones vaststelt, staat in de FTP-test op de gravelfiets.
- Rijtijd in plaats van kilometers. Twee uur door het bos is een andere training dan zestig kilometer over de dijk. Plan in uren.
- Hoe het voelde. Strava laat je na een rit ook een ervaren inspanning invullen. Simpel, maar het vult de cijfers goed aan.
- Vergelijk binnen dezelfde soort rit. Een mountainbikerit tegen een gravelrit afzetten op snelheid is appels met peren.
Twijfel je tussen de twee fietsen voor een bepaalde training, dan helpt gravelbike naast mountainbike: daarin staat wanneer ik welke fiets pak en waarom.
Lees ook: zone 2 training bij fietsen.
Hoe deze cijfers tot stand kwamen
Alle cijfers komen uit mijn Strava-account, van 1 juli 2025 tot en met 29 oktober 2026: 40 gravelritten en 30 mountainbikeritten met een hartslagmeting via een borstband. Twee gravelritten zonder bruikbare hartslag zijn weggelaten. Relative Effort per uur is per rit uitgerekend en daarna als mediaan genomen. Het is de data van één rijder. Uitleg over de berekening van Relative Effort: Strava Engineering.





